Wzgórze Likavitos to najwyższe wzniesienie w centrum Aten, wznoszące się na 277 metrów nad poziomem morza, około 120 metrów wyżej niż skała Akropolu. Stoi w samym środku miasta, tuż nad elegancką dzielnicą Kolonaki, a na szczyt można wjechać kolejką linową w niecałe 5 minut albo wejść pieszo w około 45 minut. To jeden z najlepszych punktów widokowych w Atenach i miejsce, z którego widać całe miasto od Akropolu aż po port w Pireusie.
Spis Treści
Gdzie znajduje się wzgórze Likavitos Ateny
Likavitos leży we wschodniej części centrum Aten, bezpośrednio przy dzielnicy Kolonaki, jednej z bardziej eleganckich okolic miasta. To najwyższe wzgórze w samym centrum Aten, choć w skali całej Kotliny Attyckiej ustępuje wysokością pasmu wzgórz Turkovunia na północy miasta, które są nieco wyższe.
Geologicznie wzgórze zbudowane jest z trzech warstw skalnych: u podstawy zalega szarozielony łupek, na nim warstwa szarego marglu, a całość wieńczy szaroniebieski wapień. To ta sama formacja skalna, z której zbudowane są Akropol i Pnyks, co tłumaczy charakterystyczny, jasny kolor wzgórza widoczny w panoramie miasta.
Likavitos to nie jedyne wzniesienie w Atenach z dobrym widokiem. Po drugiej stronie miasta, w pobliżu Akropolu, leży niższe, ale równie popularne wzgórze Filopappou, na którego zboczu znajduje się z kolei tajemnicze Więzienie Sokratesa. Oba miejsca warto odwiedzić przy okazji dłuższego pobytu w Atenach, oferują zupełnie inną perspektywę na miasto niż Likavitos.
Historia i mitologia wzgórza Likavitos
Nazwa Likavitos ma kilka konkurencyjnych wyjaśnień etymologicznych, które opisał już starożytny leksykograf Hesychios z Aleksandrii. Według jednej wersji nazwa pochodzi od wyrażenia „lykobatias drymos”, czyli „las, po którym chodzą wilki”, ponieważ w pobliskich wzgórzach (dzisiejszych Turkovunia) miały niegdyś nory wilki. Inna teoria wywodzi nazwę od słowa „lykofos”, oznaczającego przedświt, i tłumaczy ją jako „skała, po której rozpościera się światło, gdy nadchodzi świt”. Część historyków wskazuje z kolei na przedgrecki, pelazgijski źródłosłów „loukambetu”, oznaczający wzgórze o kształcie stożka.
Jest ono też często określane jako Wzgórze Lycabettus.
Mit o Atenie i kruku
Grecka mitologia tłumaczy powstanie wzgórza inaczej. Według legendy bogini Atena niosła w rękach ogromny głaz, który miał posłużyć do budowy murów lub fortyfikacji miasta. W drodze napotkała kruka, który przyniósł jej złą wiadomość, najczęściej wspominaną wersją jest informacja o uwolnieniu Erechteusza. Zszokowana Atena upuściła głaz dokładnie w miejscu, gdzie dziś stoi Likavitos. Mit dodaje, że od tego wydarzenia kruki, wcześniej białe, na zawsze poczerniały, ukarane przez boginię za przyniesienie złych nowin.
Ołtarz Zeusa i inne wcielenia wzgórza
W czasach starożytnych na szczycie Wzgórza Lycabettus znajdował się ołtarz poświęcony Zeusowi Akrajosowi, czyli Zeusowi Szczytów. Przez kolejne wieki wzgórze pełniło zaskakująco różne funkcje: było pastwiskiem dla zwierząt, kamieniołomem, z którego wydobyto kamień budowlany na sporą część Aten, a w XX wieku mieściło się tu stanowisko obrony przeciwlotniczej. Rozważano nawet budowę na szczycie kasyna, do czego ostatecznie nie doszło. Przez pewien czas na wzgórzu miał też mieszkać pustelnik, który wbrew tradycji nie nosił mnisiego habitu.
Kolejka na Likavitos: ceny, godziny i lokalizacja
Kolejka linowa na Likavitos, znana lokalnie jako „teleferik”, to najwygodniejszy sposób dotarcia na szczyt. Stacja dolna znajduje się przy ulicy Ploutarchou, u zbiegu z ulicą Aristippou, w dzielnicy Kolonaki. Kolejka kursuje codziennie od 9:00 do 2:30 w nocy, co 30 minut, a w godzinach szczytu nawet co 10 minut. Przejazd trwa około 3-5 minut i pokonuje różnicę wysokości niemal 210 metrów, jednak cała trasa prowadzi tunelem wykutym w skale, więc podczas jazdy nie zobaczysz żadnych widoków.
Bilet w obie strony kosztuje obecnie około 13 euro, a w jedną stronę około 10 euro. Ceny i godziny mogą się zmieniać, warto sprawdzić aktualny cennik na miejscu lub na stronie operatora przed wizytą. Planując budżet całego wyjazdu, warto uwzględnić ten wydatek w ogólnych kosztach podróży do Aten.
Kolejka została zbudowana w latach 60. przez Grecką Organizację Turystyki (EOT) i otwarta 18 kwietnia 1965 roku. W 2002 roku przeszła gruntowną modernizację, w ramach której wymieniono silnik, hamulce i oba wagoniki. Dojazd do stacji dolnej ułatwia metro, najbliższa stacja to Evangelismos na linii M3, skąd do wejścia na Likavitos jest kilkanaście minut spacerem pod górę przez Kolonaki. Alternatywnie do Kolonaki dojedziesz też komunikacją miejską, choć w praktyce metro pozostaje najwygodniejszą opcją.
Piesza wspinaczka na szczyt
Osoby, które wolą aktywność fizyczną niż kolejkę, mogą wejść na szczyt pieszo w około 45 minut. Trasa zaczyna się kolorowymi schodami prowadzącymi przez gaj oliwny, a po drodze rozstawione są ławki, na których można odpocząć i patrzeć, jak stopniowo odsłania się panorama miasta. Ścieżka prowadzi przez charakterystyczną roślinność śródziemnomorską, w tym duże agawy i opuncje wyrastające wprost ze skał.
Warto pamiętać, że górna część ścieżki nie jest oświetlona po zmroku. Jeśli planujesz wejście na zachód słońca, rozsądniej jest zejść kolejką, niż schodzić pieszo w ciemności.
Kościół Agios Georgios i inne atrakcje na szczycie
Centralnym punktem szczytu jest niewielki kościół Agios Georgios (Świętego Jerzego), zbudowany pod koniec XVIII wieku, między 1782 a 1785 rokiem, z inicjatywy metropolity Aten Benedykta. Stanął na miejscu wcześniejszej, zniszczonej już wtedy kaplicy z czasów panowania osmańskiego, a jeszcze wcześniej, w starożytności, dokładnie w tym samym miejscu stał wspomniany wyżej ołtarz Zeusa Akrajosa.
Z czasem do kościoła dobudowano dwie boczne kaplice: Proroka Eliasza oraz Świętego Konstantyna. To wyjaśnia, dlaczego na szczycie Likavitos obchodzone są dwa odrębne święta religijne w ciągu roku: 23 kwietnia ku czci Świętego Jerzego oraz 20 lipca ku czci Proroka Eliasza, patrona bocznej kaplicy. Najbardziej widowiskowym wydarzeniem pozostaje jednak procesja w Wielką Sobotę, kiedy z kościoła rusza jedna z najpiękniejszych procesji z pochodniami i lampionami w całych Atenach.
Obok kościoła znajduje się duży taras widokowy z lunetami (opłata za skorzystanie to zwykle około 0,50 euro) oraz restauracja Orizontes Lycabettus, oferująca dania kuchni greckiej z widokiem na miasto.
Nieco niżej, na poziomie górnego parkingu, mieści się Teatr Likavitos, zaprojektowany w 1965 roku przez architekta Takisa Zenetosa z inicjatywy aktorki Anny Synodinu, na miejscu dawnego kamieniołomu. To właśnie stąd pochodzi część kamienia budowlanego wykorzystanego w Atenach, o czym wspomniano wyżej. Teatr o pojemności około 3000 miejsc gościł przez lata koncerty takich artystów jak Lou Reed, Radiohead czy Massive Attack, został zamknięty w 2008 roku ze względów bezpieczeństwa, a po piętnastu latach i gruntownej renowacji ponownie otwarto go we wrześniu 2023 roku. Warto to sprostować, bo w wielu miejscach w internecie teatr bywa błędnie nazywany „teatrem Meliny Mercouri”, z czym nie ma nic wspólnego.
Panorama ze wzgórza Likavitos w Atenach: co zobaczysz
Ze szczytu Likavitos rozciąga się pełna, trzysta sześćdziesiąt stopni panorama Aten. Widać stąd między innymi Akropol i Stadion Panatenajski, a przy dobrej widoczności także port w Pireusie, wody Zatoki Sarońskiej i zarysy wysp Salaminy, Eginy, a nawet Poros. Panoramę zamykają góry otaczające Ateny: Egaleo na zachodzie, Parnita na północy, Pendeli na północnym wschodzie i Hymettos na wschodzie.
Zimą, zwłaszcza po deszczu, widoczność bywa najlepsza w roku, powietrze jest wtedy wyjątkowo czyste, a panorama najostrzejsza.
Kiedy najlepiej odwiedzić Likavitos Ateny
Zachód słońca to zdecydowanie najpopularniejsza, ale też najbardziej zatłoczona pora dnia. Warto przyjść na szczyt 30-45 minut wcześniej, żeby znaleźć dobre miejsce i obserwować, jak zmienia się kolor nieba nad miastem.
Wschód słońca to znacznie spokojniejsza alternatywa, z chłodniejszym powietrzem i praktycznie bez tłumów. Nocą z kolei miasto rozświetla się tysiącami świateł, a podświetlony Akropol robi zupełnie inne wrażenie niż za dnia.
Pod względem pory roku najlepsze są wiosna i jesień, gdy temperatury są łagodne zarówno podczas wejścia, jak i na samym szczycie. Latem w środku dnia upał na nieosłoniętej ścieżce bywa dokuczliwy, więc lepiej planować wizytę wcześnie rano lub wieczorem i zabrać ze sobą wodę.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania o wzgórze Likavitos Ateny
Ile kosztuje kolejka na Likavitos?
Przejazd w obie strony kosztuje obecnie około 13 euro, a w jedną stronę około 10 euro. Ceny mogą się zmieniać, warto zweryfikować je na miejscu.
Jak długo trwa wjazd kolejką na Likavitos?
Sam przejazd zajmuje 3-5 minut. Kolejka jeździ w tunelu, więc podczas jazdy nie ma widoków, te pojawiają się dopiero na szczycie.
Czy da się wejść na Likavitos pieszo?
Tak, piesze wejście zajmuje około 45 minut i prowadzi malowniczą ścieżką przez gaj oliwny. Górna część trasy nie jest oświetlona po zmroku.
Jaka jest wysokość wzgórza Likavitos?
277 metrów nad poziomem morza, czyli około 120 metrów więcej niż skała Akropolu.
Czy Likavitos to najwyższy punkt w Atenach?
To najwyższe wzgórze w samym centrum miasta. W całej Kotlinie Attyckiej wyższe są jedynie wzgórza Turkovunia na północy Aten.
Co warto zobaczyć na szczycie oprócz widoku?
Kościół Agios Georgios z XVIII wieku, taras widokowy z lunetami, restaurację Orizontes Lycabettus oraz odnowiony w 2023 roku Teatr Likavitos, w którym latem odbywają się koncerty.
